W drukarni offsetowej jakość i powtarzalność druku nie zależą wyłącznie od maszyny, farb czy doświadczenia drukarza. Jednym z kluczowych, a często niedocenianych czynników, są warunki środowiskowe – przede wszystkim wilgotność względna powietrza oraz temperatura. Ich brak kontroli bezpośrednio wpływa na stabilność procesu drukowania, zużycie materiałów oraz końcowy efekt wizualny.
Wilgotność a zachowanie papieru
Papier jest materiałem higroskopijnym – reaguje na zmiany wilgotności otoczenia. W praktyce oznacza to, że:
- przy zbyt niskiej wilgotności papier wysycha, kurczy się i elektryzuje,
- przy zbyt wysokiej wilgotności papier pęcznieje, traci stabilność wymiarową i faluję.
Skutkiem są problemy z pasowaniem kolorów, niestabilne prowadzenie arkusza, zmiany formatu oraz trudności w obróbce introligatorskiej. Nawet niewielkie wahania wilgotności mogą powodować widoczne różnice między kolejnymi arkuszami.
Wpływ wilgotności na farbę i równowagę farba–woda
W druku offsetowym kluczowe znaczenie ma równowaga farba–woda. Zmienna wilgotność i temperatura bezpośrednio wpływają na:
- lepkość farby,
- zdolność emulgowania,
- stabilność punktu rastrowego,
- intensywność koloru.
Przy niekontrolowanych warunkach drukarz często kompensuje zmiany poprzez korekty na maszynie, co prowadzi do niestabilnego procesu, zwiększonego zużycia farby i trudności z utrzymaniem powtarzalności koloru w trakcie nakładu.
Temperatura – czynnik, którego nie widać, ale który działa
Temperatura w hali produkcyjnej wpływa zarówno na papier, jak i na farbę oraz roztwór nawilżający. Zbyt niska temperatura powoduje wzrost lepkości farby i trudniejszy start maszyny. Zbyt wysoka – przyspiesza schnięcie, zwiększa ryzyko nadmiernej emulsji i skraca czas otwarty farby.
Brak stabilnej temperatury oznacza, że parametry ustawione na początku produkcji mogą przestać być aktualne już po kilkudziesięciu minutach pracy.
Konsekwencje braku kontroli warunków
Drukowanie w niekontrolowanych warunkach środowiskowych prowadzi do:
- zwiększonej makulatury,
- większego zużycia farb i środków pomocniczych,
- wydłużenia czasu narządu,
- problemów z powtarzalnością kolorów,
- trudności w dotrzymaniu standardów jakości.
W dłuższej perspektywie przekłada się to bezpośrednio na wzrost kosztów produkcji i obniżenie konkurencyjności drukarni.
Optymalne warunki w drukarni offsetowej
Za optymalne dla druku offsetowego uznaje się:
- wilgotność względną: 45–55%,
- temperaturę: 20–24°C,
- możliwie stabilne warunki w czasie całego procesu produkcyjnego.
Równie istotne jest sezonowanie papieru i farb w hali produkcyjnej, aby materiały mogły dostosować się do panujących warunków przed rozpoczęciem druku.
Kontrolowane warunki to element technologii, nie luksus
Kontrola wilgotności i temperatury nie jest dodatkiem ani udogodnieniem – to integralna część technologii druku. Drukarnie, które inwestują w stabilne warunki środowiskowe, zyskują większą przewidywalność procesu, lepszą jakość druku i realne oszczędności materiałowe.
W czasach rosnących kosztów surowców i energii, kontrola warunków w drukarni staje się jednym z najprostszych sposobów na poprawę efektywności produkcji bez konieczności inwestowania w nowe maszyny.